De terugkeer van Melisse
Per Nilsson
De prijs voor het beste boek voor jongeren werd deze zomer afgeschaft, maar daar trekt het jongerenboek zich niets van aan. Dat floreert als nooit te voren. Vooral over de grens wordt veel moois geschreven. Het is dan ook jammer dat voor de Gouden Lijst, de eenmalige ‘invalprijs’ die schrijvers Ted van Lieshout en Hans Hagen bedachten als alternatief voor de verdwenen Gouden Zoen, uitsluitend Nederlandstalig werk in aanmerking kwam. Daarmee bleven boeken van vooraanstaande young adult-auteurs als Jenny Valentine, Meg Rosoff en Kevin Brooks buiten beschouwing.
Maar wie weet, misschien is er volgend jaar een andere onderscheiding, een die wel kijkt naar wat er in het buitenland gebeurt. Mocht dat zo zijn, dan behoort het nieuwste boek van de Zweedse Per Nilsson beslist tot de kanshebbers.
Met De terugkeer van Melisse schreef Nilsson een verrassend vervolg op zijn in 1998 verschenen, en met een Zilveren Zoen bekroonde De geur van Melisse. Verrassend, want ongebruikelijk – meestal blijven auteurs van literaire jeugdromans hun personages niet langer dan één boek trouw. Nilsson had echter al eerder getoond moeilijk afscheid van zijn hoofdpersonen te kunnen nemen. In 15 komt een personage aan het woord dat in het daaraan voorafgaande 17 een boek lang bewusteloos in bed lag.
In De terugkeer van Melisse keert Nilsson terug naar de protagonisten van zijn eigen Romeo en Julia; twee tieners in een Zweedse provinciestad, de een onmogelijk verliefd, de ander onbereikbaar dichtbij.
In een van de eerste hoofdstukken vat de verteller de gebeurtenissen uit het eerdere boek bondig samen: ‘Ze heette Ann-Katrin en ze was Melisse, mijn Hartelust. (…) Ik heb haar ontmoet in de bus naar school. We praatten met elkaar. Ik werd verliefd. We hadden één nacht samen. De dag na onze liefdesnacht ging ik naar Amerika. Toen ik terugkwam woonde er een andere jongen bij haar. Ik heb gehuild. Zo. Nu heb je de hele Melisse-film in versneld tempo gezien.’
Wie met zo’n summiere synopsis geen genoegen neemt, pakt De geur van Melisse erbij en ervaart zelf hoe onrustige hormonen de hoofdpersoon opstuwen tot hij himmelhoch jauchzend ten val komt en gekwetst en diepellendig achterblijft. Die val beschrijft Nilsson aan de hand van een buskaart, een Duitse grammatica, een pakje condooms en nog zo wat voorwerpen, want Nilsson is de man van de doorwrochte composities. Verhalen worden bij hem nooit lineair verteld, voor ieder boek kiest hij een geraffineerde vorm, die – hoewel soms wat geforceerd – altijd bijdraagt aan de vertelde historie. Zo leest De geur van Melisse als een film. Geen romantische komedie, maar een drama, een thriller.
De terugkeer van Melisse is opgehakt in twaalf dagen. Dagen die het leven van de zeventienjarige hoofdpersoon danig op z’n kop zetten. Het is een jaar na de gebeurtenissen uit het eerste boek en inmiddels staan de zaken er wat florissanter voor. Het liefdesverdriet is gesleten, het allesoverheersende lijden verwerkt, er lijkt zelfs voorzichtig ruimte voor een nieuwe liefde, Amina, het meisje met het konijnenrimpeltje in haar neus als ze lacht.
Maar dan ruikt de jongen in de bus een vleugje citroenmelisse en vanaf dat moment zit ze weer vol in zijn gedachten, zijn Hartelust. Hij besluit haar nog één keer te willen zien, vóór hij een nieuw leven begint met een ander meisje.
Dat blijkt eenvoudiger gedacht dan gedaan. Ann-Katrin is verhuisd en alle wegen die naar haar leiden, lopen dood. Ze heeft hem uit haar leven gebannen, realiseert de jongen zich, de vraag is alleen: waarom?
Dat wordt de lezer eerder duidelijk dan de hoofdpersoon. Er zijn immers aanwijzingen genoeg: Ann-Katrins moeder die achter een kinderwagen loopt, Ann-Katrin zelf die van slank is opgezwollen tot mollig… Er is een baby geboren en – jawel – de jongen is de vader.
Dat De terugkeer van Melisse niet de zoveelste doorsnee jeugdroman over een tienerzwangerschap is, is geheel te danken aan Nilssons vakmanschap. Hij laat de nadrukkelijk aanwezige verteller (‘Nu zal ik vertellen’) in een meeslepend, bijna hypnotiserend proza praten tegen een persoon, van wie de identiteit pas vrij laat wordt onthuld. Dat zorgt voor een aantal aardige cliffhangers.
Met De terugkeer van Melisse levert Nilsson een intrigerende sequel op zijn eerdere liefdesverhaal, een literair avontuur waarin elementaire levensvragen niet worden geschuwd.
Alleen – die cover. Dat veel te ingezoomde nikserige meisje, dat kan Ann-Katrin toch niet zijn? Mogen we alsjeblieft terug naar het geïllustreerde boekomslag? Dat foto’s de enige aanspreekvorm voor jongeren zouden zijn, is een mythe die hoognodig de wereld uit moet.
Per Nilsson, ‘De terugkeer van Melisse’, Lemniscaat, 176 pag., € 14,95, 14+
Reacties (1)
Ik heb dit boek gekozen omdat ik ervan hou boeken te lezen over de realiteit en de liefde. Dit boek is hier perfect voor.
Een minpuntje is dat het hoofdpersonage in het boek naamloos is, zijn naam wordt niet vrijgegeven. Dit maakt het boek een beetje minder persoonlijk.
Ook het einde had ik anders verwacht. De lezer zit met de vraag: voor wie kiest hij nu uiteindelijk?
Maar dat zal aan de lezer zijn om in te vullen.
Heel mooi boek!