The Beatles – Here, There and Everywhere

“Het komt goed. Uiteindelijk komt het allemaal goed.” De bezwerende woorden van een regisseur aan zijn cast na een lange repetitiedag. Jong, mooi en volledig into The Beatles zijn ze, de zeven acteurs en twee muzikanten die in Église Saint-Etienne in het Franse Couze-et-Saint-Front urenlang liedjes van The Fab Four hebben gerepeteerd. Op blote voeten, in casual jeans en T-shirts staan ze voor het altaar. De plek zorgt voor een gewijde sfeer, niet eerder klonken de jongens uit Liverpool zo ‘gospelig’: I am the Walrus met koortjes in plaats van strings; een haast sacrale versie van Because; een uitgeklede, verstilde uitvoering van Here, There and Everywhere. De close harmony-achtige arrangementen van Bas Odijk balanceren soms op de grens van kitsch, maar het gaat goed – uiteindelijk kukelen de vertolkingen nergens over het randje. Dat komt ook door de acteurs, die hier vooral zangers zijn en elkaar aanvullen, bijvallen, ruimte gunnen. Hun onstuimige energie werkt aanstekelijk.

Morgenavond wordt in het kerkje in de Dordogne een concertante versie van Here, There and Everywhere gespeeld, een nieuwe muziektheaterproductie gebaseerd op muziek van The Beatles van Senf Theaterpartners die vanaf 18 september door Nederland tourt. Kees Prins schreef het libretto over de oude rocker Frank en het jonge meisje Julia die elkaar vinden in hun liefde voor The Beatles. Maar daar gaat het nu niet om. Onder leiding van regisseur Ruut Weissman die hier een vakantiehuis heeft, hebben de acteurs zich de afgelopen twee weken geconcentreerd op de muziek. Het concert vrijdagavond is de afsluiting van de eerste repetitieperiode en vormt de prelude op de tweede etappe in Nederland waar de scènes die de liedjes met elkaar verbinden worden ingestudeerd.

 Het concert is nog niet uitverkocht, vertelt een medewerkster van Senf, die de auto na afloop van de repetitie over slingerige weggetjes door groene heuvels stuurt. De Nederlandse gemeente is gemobiliseerd, maar de ‘Couzots’ zelf hebben zich nog niet in grote getale gemeld. Graslanden met eenden, afgescheiden door stenen muurtjes, passeren achter de raampjes. Een geel gesausde boerderij schiet voorbij, velden uitgebloeide zonnebloemen met wattige Van Gogh-luchten erboven. De rit eindigt bij een groot huis midden in het groen waar zojuist de laatste hand wordt gelegd aan een Bourgondische maaltijd. Met bier en vijf liter-kartonnen wijn installeren cast en creatives zich op het terras. En dikke truien – voor een Franse augustusdag is de temperatuur niet bepaald zomers. Even voor achten breekt het wolkendek toch nog open: Here Comes the Sun.

Het was wel schrikken die ochtend, zegt Niels Geusebroek, met z’n 31 jaar de oudste van de groep. Tot dat moment hadden ze gerepeteerd in een kleine, besloten ruimte, vanochtend zongen ze voor het eerst in de kerk. “Wat een verschil in akoestiek! Het plafond is zo hoog, de rock-’n-roll was in één keer verdwenen, we overschreeuwden onszelf compleet.” Niet dat dat hielp: “Het geluid verwaaide, twee van ons zongen bijna hun stem kapot.”

“We hadden twee weken zo fucking hard geoefend,” zegt Nina June, “en dan gebeurt er zoiets. Maar vanmiddag snapte ik het ineens: je moet je nederig opstellen naar de kerk toe, niet het gevecht aangaan. Het maakt me wel zenuwachtig voor morgen. Met dit concert zetten we de standaard voor Nederland, ik wil de lat hoog leggen.”

De lamsracks van de barbecue zijn gaar, er worden nieuwe kartonnen wijn aangerukt, de sfeer is gemoedelijk en een beetje giechelig. Zo dicht op elkaar op een plek zo ver van huis leer je elkaar wel kennen, zegt Peter van Rooijen. Hij was erbij toen Ruut Weissman drie jaar geleden met studenten van de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie een oerversie van de voorstelling maakte. Ook toen was de insteek een eigen interpretatie van het beroemde repertoire te geven. Nu is Van Rooijen opnieuw van de partij. Niet zo gek, vinden de anderen, Peter is met afstand de grootste Beatles-fan van allemaal. Nou ja, repliceert die bescheiden, om er de volgende minuten een lange reeks Beatles-anekdotes uit te gooien. Dat de oerversie van Yesterday Scrambled Eggs heette, dat Paul McCartney toen pas 22 was, en dat het dus dankzij producer George Martin…

Om het saamhorigheidsgevoel van de cast te vergroten, organiseerde Weissman elke avond een eigen editie van Zomergasten. Aan de hand van boeken, muziek- en filmfragmenten stelden de acteurs zichzelf aan elkaar voor. “We sloten onze Ipods en laptops aan op de geluidsinstallatie die we meenamen uit de repetitieruimte,” zegt Van Rooijen. “Zo leerden we elkaars smaak en passies kennen.”

Ter voorbereiding op de voorstelling bezochten Weissman, Prins en Odijk een optreden van Paul McCartney in Gelredome. Daar had de ex-Beatles strings van gitaren en violen vervangen door strings uit de synthesizer. Een slecht idee, vond Odijk. Zelf pakt hij het met zijn arrangementen anders aan: instrumentale partijen maken plaats voor vocalen. “Dat werkt veel beter.”

“Niemand zit te wachten op de zoveelste Beatles-imitatie,” meent producent Matthijs Bongertman. “Het allermooiste is een voorstelling waarvan de mensen over tien jaar zeggen: ik was erbij. Of dat lukt weet je van te voren nooit, het blijft een dubbeltje op z’n kant. Voor mij gaat het om oorspronkelijkheid van die jongens – hun rauwheid, hun energie.”

Weissman knikt. Van hem hoeven de mensen na afloop van de voorstelling niet naar de winkel te rennen om een Beatles-plaat te kopen. “Ik heb liever dat ze goede seks hebben, of de keuken verbouwen.”

 Hij weet het zeker, zegt Kees Prins de volgende dag tijdens een gezamenlijke lunch op een terras in een nabijgelegen dorpje: “Na de Beatles is er nooit meer zulke goede muziek gemaakt.” Met zijn libretto voor Here, There and Everywhere wil hij laten zien wat The Beatles voor zijn generatie betekend hebben. Als tiener in een bandje probeerde hij met rare verschuivingen van akkoorden en ritmes die net niet klopten de vier uit Liverpool te imiteren. Tegelijkertijd moet de voorstelling gaan over de volgende generatie. “Ooit zag Ruut op een Frans pleintje een meisje met een ghettoblaster vol overtuiging Beatles-liedjes zingen. Dat beeld van dat jonge kind dat de muziek uit zijn jeugd stond uit te dragen, ontroerde hem. Die bewogenheid zoeken we ook in de voorstelling; Julia vertegenwoordigt de nieuwe generatie die The Beatles ontdekt en omarmt.” 

Prins schreef het script als een popsong: met korte staccato zinnetjes, bijna als poëzie – een ‘moderne vertelopera’. Het verhaal ontstond niet vanuit de letterlijke inhoud van de liedjes. Eerder worden de nummers ingezet om de emoties in het verhaal te onderstrepen. “Ruut, Bas en ik hebben alle 212 Beatles-nummers geluisterd. Na een stemronde bleven er een stuk of 60, 70 over. Met die lijst op m’n bureau ben ik gaan schrijven. Nu zitten er 27 nummers in de voorstelling, allemaal opnieuw gearrangeerd. Bas heeft de muziek niet als heilig beschouwd, hij is brutaal met het materiaal omgesprongen, heeft soms alleen een underscore of zanglijn opgenomen. Dat houdt het spannend.”

Of het concert vanavond inmiddels is uitverkocht, wil iemand van Senf weten. Nog niet, weet een ander. De verlossing komt tijdens het diner in de vorm van de plaatselijke krant. Met een triomfantelijke zwaai gooit technicus Jesse Breebaart de Sud Ouest op tafel. Daar staat het: ‘Les Beatles: ici, là et partout…’ Dezelfde muziek, dezelfde spirit, maar een nieuwe generatie die de muziek doet herleven. Heel Couze moet het gelezen hebben want twee uur later zit het kleine kerkje stampvol. De vakantieoutfit van de acteurs heeft plaatsgemaakt voor strakke kostuums in zwart en wit. Hoedjes, leren jasjes, hoge laarzen – sixties-epoque vertaald naar nu.

Dan is het moment aangebroken. In wat één lange Beatles-medley lijkt stromen de liedjes de kerk in. Het gebrek aan volume van sommige castleden worden snel hersteld. Een kleuter die bijna met zijn neus tegen het altaar geleund staat, schommelt ritmisch heen en weer. En als Eva Laurenssen vanaf het koor, hoog over de hoofden van het publiek heen, rustig en helder Here, There and Everywehere inzet, gebeurt waar iedereen op heeft gehoopt: tout Couze kippenvel.

 The Beatles – Here, There and Everywhere, tournee van 18/9/2010 t/m 22/1/2011. 4 t/m 6/11 Kleine Komedie, 20/11 Meervaart, 27/11 Amstelveen. 4/9 wordt een concertante versie gespeeld in Openluchttheater Caprera in Bloemendaal.