Een zandbak vol verdriet, belooft de stem van actrice Manon Nieuweboer door de koptelefoons die bezoekers in de foyer van jeugdtheater De Krakeling krijgen uitgereikt. Die zandbak ligt er, blijkt bij binnenkomst in de zaal. Muurtje eromheen, koppeltjeduikrekken ernaast, en met de ballad Don’t give up the fight van Racoon vol door de speakers sijpelt het verdriet vanzelf binnen.

Het startpunt is station Sloterdijk. Bij een loket tegenover de kiosk verzamelen zich twintig mensen. Niemandsland, de ervaringsvoorstelling van Dries Verhoeven, was een paar jaar geleden een internationale festivalhit en werd bekroond met de VSCD Mimeprijs. Nu heeft de theatermaker de voorstelling bewerkt speciaal voor Amsterdam.

Een stapel mensenlijven. Muziek van een fantasieorkest. Een smijtpartijtje met schoenen. Een klunzig gefabriceerde knikkerbaan met sleutelbossen als knikkers. Dat Beroemden een stuk is van Thomas Bernard (1931-1989), de Oostenrijkse toneelschrijver van wie tijdens het theaterfestival twee uitvoeringen waren te zien van zijn razendknappe taalkunstwerk Am Ziel, is moeilijk te geloven. De acteurs houden hun mond. Hier geen teksttoneel vol herhalingen en bijtende ironie, maar een performance, in ieder geval de eerste drie kwartier.

Mees heet ze, kind van de zee en de wind. Dolend over het strand en de kade droomt ze van een stoere zeeman die haar meeneemt. Als Lottie Hellingman het leven van het vijftienjarige meisje bezingt, daalt er een grote stilte over de zaal. Een stem, een gitaar, een ballade van de zee. Zo mooi kan het dus zijn.

Als Assepoester en haar boze stiefzusters staan ze op het toneel: de zuivere Cordelia en haar zussen met hun hoog opgemaakte kapsels. Maar Shakspeare schreef geen sprookjes.  Gevraagd naar de liefde voor hun vader, de oude koning Lear, huichelen de twee oudsten een liefdesverklaring – alleen Cordelia weigert: ‘Ik kan mijn hart niet ophijsen naar mijn mond.’ Haar oprechtheid wordt bestraft met verbanning uit het koninkrijk, dat onder haar twee zussen wordt verdeeld. En dat is nog maar het begin van de ellende in een stuk waarin driekwart van de personages sterft.

De filmbeelden van badende mensen in een Noord-Afrikaans badhuis zien er aanlokkelijk uit, in de Paradetent waar de temperatuur naar tropische waarden is gestegen. Rayhana, 100% halal (nog te zien t/m 18/8) speelt zich af in een hamam in een Algerijnse volkswijk.

Een voorstelling als een film die begint en eindigt met een halfdode plant, dat is Alpha Centauri van de jonge groep theatermakers Tg 42. Een amalgaam van eigentijdse kantoorperikelen, onvervulde dromen, foute moppen en de aanstekelijke energie van negen jonge acteurs en één oude: Gerardjan Rijnders die de voorstelling als een voice over van commentaar voorziet.

Als een kat op een heet zinken dak, zo voelt Maggie zich in haar huwelijk met Brick, die meer voelt voor de fles dan voor haar. Handenwringend drentelt ze heen en weer, een waterval van woorden over haar man uitstortend, zonder hem werkelijk te bereiken. Maggie’s wanhoop mag haar nu en dan strontvervelend maken, haar liefde voor Brick is oprecht. Het is een van de weinige waarachtigheden in Tennessee Williams’ familiedrama, waarin de hypocrisie regeert.

Ayn Rand, filosofe en schrijfster van de wereldwijde bestseller The Fountainhead, was een bevlogen voorvechtster van het kapitalisme. Alan Greenspan, jarenlang voorzitter van de Amerikaanse Centrale Bank, leefde naar haar wereldbeeld. Als hij zich na het uitbreken van de kredietcrisis publiekelijk moet verantwoorden, kan hij echter niet anders dan concluderen dat haar ideeën niet houdbaar waren. ‘De wereld is zojuist tegen een ijsberg gevaren en ik stond aan het roer,’ zegt hij met een mengeling van paniek en berusting.

Met een rotvaart komen ze het talud van de vuilstortplaats opgescheurd. Mannen en vrouwen, in dikke auto’s of juist een Canta, dumpen hun ouwe rommel op het afvalscheidingstation, dat wordt beheerd door een nurkse grijsaard. Een grote hijskraan zwaait vanuit de lucht afval het terrein op. Eenmaal daar beland, is er geen weg meer terug. Ingewikkelde machines verfrommelen zelfs de grootste rotzooi tot handzame pakketjes.

Kathenka Woudenberg is geen lachebekje. Ernstig kijkt ze de zaal in. Woedend en bitter is ze, maar wel op een terughoudende manier.

Het was het Berlijnse hotel Adlon vlak naast de Brandenburger Tor dat model stond voor Vicki Baums roman Menschen im Hotel (1929). Hier kwamen in de jaren twintig de groten der aarde, onder wie Albert Einstein, Charlie Chaplin en Greta Garbo.

Helikoptergeronk, mitrailleurgeratel, het geluid van een inslaande bom. Iemand kruipt moeizaam over een heuveltje midden op de speelvloer, laat zich er kreunend achter zakken. Het is oorlog in het nieuwe toneelstuk van Daniël Samkalden. Waar en wanneer wordt niet nader geduid, doet er ook niet toe, oorlogen zijn overal gruwelijk en krankzinnig – altijd, lijkt Samkalden te zeggen. Meer dan om maatschappelijk engagement gaat het in deze lunchvoorstelling om de idiotie van oorlog, om wat principes en idealen nog voorstellen als je levensgevaarlijk gewond strandt in vijandelijk gebied.

‘Er is een meisje vermoord, met een gordijnenkoord, ik heb het zelf gezien, het was op nummer tien.’ Een onschuldig schoolpleinliedje krijgt in Maanvirus een sinister randje. Er is echt een meisje dood, één met net zulke ravenzwarte haren als de drie zusjes die in een kamer met romantisch vogeltjesbehang, de vloer vol herfstbladeren, proberen de moord te ontrafelen.

Op het moment dat Tamar van den Dop vanuit de coulissen de speelvloer opkomt, gebeurt er iets. Drie kwartier hebben we naar twee mannen in een hotelkamer zitten kijken, en dan is daar ineens de vrouw over wie ze het al die tijd hebben gehad, en begint er iets te sprankelen.