De vriend van de vriendin van de moeder van Maja

De vriend van de vriendin van de moeder van Maja van de Zweedse Katarina Kieri is zo’n boek. In de uitgave van Van Goor ziet het er speels genoeg uit om tieners aan te spreken, tegelijkertijd heeft het niets kinderachtigs dat de volwassen lezer zal afschrikken. Maar anders dan veel andere cross-overboeken, waarin het vaak opstandige pubers zijn die op verongelijkte toon blijk geven van hun ongenoegen met de wereld, is de toon van Kieri’s roman afstandelijk, volwassen, poëtisch bijna.

De compositie is nogal ongewoon. In elf verhalen, novellen aldus het achterplat, wordt een reeks personages opgevoerd die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben, maar wier levens gaandeweg meer en meer met elkaar verweven blijken te zijn. Een handjevol middelbare scholieren, een onopvallende docente,  een wat eenzelvige buurman – bijna terloops figureren ze in elkaars verhalen. Met sommigen van hen is iets ‘faliekant mis’, anderen zien hun leven van het ene op het andere moment veranderen in ‘één stille doffe ellende’. Wat hen bindt is eenzaamheid. Stuk voor stuk bevinden ze zich in een bel die voor anderen ondoordringbaar is. Ze willen er wel zijn voor elkaar, maar het lukt hen gewoonweg niet – een voor een verliezen ze de grip op hun bestaan en komen ten val. En dat terwijl het geluk vaak niet eens zo ver weg is. Als Tomas Maja had verteld hoe de vork in de steel stak. Als Marcus het Cecilia gewoon had gezegd. Als Emmely Armin had laten weten wat er aan de hand was. Dan hadden hun bellen elkaar misschien geraakt, dan waren hun levens misschien anders gelopen. Maar in hun angst gekwetst te worden durft geen van hen de ander toe te laten. Veiliger lijkt het om stilletjes te hopen dat geheime dromen ooit uit zullen komen dan de confrontatie aan te gaan. Docente Margareta Spegel weet beter: ‘Ze denken dat je op een mooie dag helemaal tot rust komt, dat je op een mooie dag tevreden bent, en je met je eigen lot hebt verzoend. (…) Maar zo is het niet.’

Nee, het is geen vrolijke boodschap die Kieri uitdraagt in dit caleidoscopische boek. Wel een die nog lang in je hoofd naklinkt. Dat heeft niet alleen te maken met de rake zinnen die kriskras over de pagina’s zijn gestrooid, maar ook met de liefdevolle manier waarop de auteur haar personages onder het fileermes legt – zo worden hun tekortkomingen wel heel pijnlijk zichtbaar.

Het is bewonderenswaardig hoe Kieri zich in de tienerziel weet te verplaatsen, hoe treffend ze de angsten en twijfels van de adolescentie verwoordt. Lang niet alle jongeren zullen kunnen meegaan in Kieri’s afstandelijke vertelwijze. Maar zij die het avontuur aandurven, zullen verrast worden door de herkenbaarheid van de personages. Verrast en ook een beetje verschrikt.

Katharina Kieri: De vriend van de vriendin van de moeder van Maja
Van Goor, € 12,95, 14+