Narciss

Er valt ook niet zo veel te lachen in de lunchvoorstelling Narciss, die Gerardjan Rijnders schreef op basis van Woudenbergs familiegeschiedenis. Opa was een prominente NSB-er, één zoon (Kathenka’s vader) belandde bij de Hitlerjugend, een ander (de vader van Helmert Woudenberg) stierf als SS-er aan het Oostfront en ook tante was een ‘nassiwijf’. Lang heeft ze niets met haar levensverhaal willen doen, maar nu besloot Woudenberg dat haar solovoorstelling een persoonlijke moest zijn.

Schreeuwen doet ze niet in haar ingetogen monoloog, waarin ze het gesprek aangaat met zichzelf, haar verbetenheid klinkt beheerst. Vastberaden graaft ze haar wortels op en legt haar verleden bloot. Dat doet ze, in Rijnders woorden, nogal cryptisch: grootvader blijft grootvader, tante blijft tante en de beroemde schrijver voor wie haar jong gestorven moeder zo hopeloos viel, blijft de beroemde schrijver. Niemand krijgt een naam, misschien om Woudenbergs geschiedenis naar een universeler plan te tillen, maar verwarrend is het soms wel (over welke ‘hij’ of ‘jij’ gaat het nu?) en ook een beetje jammer: wie was die schrijver die haar moeder zo bruut liet stikken?

Langzaam ontstaan de contouren van een eenzaam meisje van wie de wereld altijd zei: die redt zich wel. Maar het meisje redde zich niet, niet echt. O, ze kon het zich allemaal vreselijk goed voorstellen, dat met schuld belastte verleden van haar familie, ze verdronk haast in begrip. Maar ondertussen hunkerde ze naar de aandacht van haar vader, kroop het toneel op om dan maar zó zijn blik te vangen. De vader keek niet – hij kroop zelf óók op het toneel.

Narciss is geen afrekening met een beladen familiegeschiedenis geworden, eerder een constatering hoe levens hun loop nemen. Mooi zijn de beelden die met enkele suggestieve zinnetjes worden opgeroepen. De vader die na de oorlog in strafkampen ‘grammofoonplaatje moest spelen’: gebukt rondjes lopen met één vinger aan de grond. De kleine Kathenka die bij haar moeders graf veronderstelde dat ze haar kon bellen, er stond immers een telefoonnummer op de steen. Een enkele keer sijpelt er een vleugje humor door de tekst, dan ontspant Woudenbergs gesloten gelaat. Voor wat extra licht- en luchtigheid zou dat nog wat vaker mogen.

Narciss, Bellevue Lunchtheater. Regie Gerardjan Rijnders. Gezien 13/5 Bellevue. Daar nog te zien t/m 31/5.

*** (3 sterren)