Liggend in haar ondergrondse mollenbed puft moeder mol haar zoon de wereld in. Niet veel later klinken uit een hooggelegen adelaarsnest dezelfde pufgeluiden als een babyarend zich uit z’n ei bevrijdt. Deze geestige scène volgt op een poëtisch openingsbeeld: een zwangere mol die zichzelf met haar grote graafpoten afwisselend over de buik en rug aait, terwijl elders op het podium de buitelende ongeborene is te zien.

Het is een noviteit in het jeugdtheater: de titelheld is er wel, maar niet zichtbaar voor het publiek. Muziektheatergezelschap Het Filiaal bewerkte de klassieker Wiplala weer van Annie M.G. Schmidt tot een kleutermusical en haalde zich een lastig probleem op de hals: hoe verbeeld je een kereltje dat in de palm van je hand past? Niet, besloot regisseur Monique Corvers. Maar het knappe aan haar voorstelling is dat je voortdurend gelooft dat Wiplala wél op het toneel aanwezig is.

Frank Groothof is klein van stuk maar je ziet hem niet makkelijk over het hoofd. Staat hij met z’n tweeën op het podium, dan kijkt iedereen naar hem. Staat hij er met z’n tienen dan zijn nog steeds alle ogen op hem gericht. Met zijn tomeloze energie houdt hij de aandacht moeiteloos vast, zowel van een jong als volwassen publiek.

Met een voorstelling van Toneelschap Beumer & Drost zit je eigenlijk altijd goed. Loek Beumer en Peter Drost maken beeldend theater waar het speelplezier vanaf spettert. Geen moraal bij deze heren, soms zelfs geen verhaal, maar altijd een theatrale gebeurtenis met veel originele vondsten.

Wat als er écht een monster onder je bed ligt? Hoe eng is dat? Best eng, luidt het antwoord van Theatergroep MAX. in haar nieuwe voorstelling Belle. Maar ook best leuk. Want met zo’n griezel kun je een hoop grappige spelletjes spelen. En onder die woeste haarbos zit misschien wel iemand verstopt op wie je zomaar een beetje verliefd kunt worden.

Op het dak van de Citroëngarage in de buurt van het Olympisch Stadion huist een meeuwenkolonie. Traag cirkelen de vogels via de Stadionweg over de Ceintuurbaan naar de Albert Cuyp voor een maaltje vis, een achteloos weggegooide zak patat. 

Al in een van de eerste scènes komt hij in een strakke choreografie voorbij: de zwembadpas. Hun lichaam licht voorovergebogen, de armen synchroon heen en weer zwaaiend, stuiven Kees Bakels en zijn klasgenoot De Veer door Amsterdam.

Daar staat hij, de clown. Met een rode neus en een vergiet op zijn hoofd transformeert René Groothof tot de man die in zijn verhaal tot leven komt. Geen acteur kan met zo weinig middelen zoveel beelden oproepen als Groothof. Binnen de kortste keren weet hij een sfeer van intimiteit te creëren. Alsof hij op de rand van je bed zit te vertellen, alleen voor jou.

‘Hij staat in de sneeuw aan de poort van de stad / en prikt de dagen van december op zijn hoed,’ zong Boudewijn de Groot. Hij had het over Prikkebeen, die wonderlijke creatie van de Frans-Zwitserse schrijver en tekenaar Rodolphe Töpffer die in Nederland bekendheid verwierf in de bewerking van J.J.A. Gouverneur (1858).

Paul de Munnik schreef de muziek voor de kerstvoorstelling van het M-Lab, De geheime tuin. ‘Ik ben volkomen intuïtief te werk gegaan, in mijn composities zitten geen verwijzingen naar Acda en De Munnik.’

Ze staan zo langzamerhand bekend als een gouden duo: schrijver Don Duyns en regisseur Pieter Kramer. Twee jaar geleden maakten ze bij het RO Theater de kerstkraker Lang en gelukkig die volgend jaar herfst in de bioscoop moet draaien. Voor hun nieuwe familievoorstelling Snorro, de gemaskerde held liet het tweetal zich opnieuw inspireren door de Britse Christmas Pantomimes. Dat betekent veel dubbelrollen, doldwaze verkleedpartijen, liedjes op muziek van bekende hits (Bløf, Marco Borsato, Michael Jackson) en grappen die ook leuk zijn voor de ouders in de zaal.

Theatermaker Rieks Swarte zit veertig jaar in het vak. Zijn ‘speelgoedvoorstellingen’ kennen een hecht samenspel van acteurs en vormgeving, waarvoor in feite alles gebruikt kan worden. ‘Ik wil mogelijkheden aanreiken, geen uitkomsten. Het publiek moet het zelf afmaken.’

Wat is in vredesnaam een typische kabouternaam? O ja, Plop. Gegniffel uit de zaal. In Niemand weet, niemand weet, het derde sprookje dat artistiek leider Hans van den Boom voor jeugdtheatergezelschap Stella Den Haag bewerkte, is Repelsteeltje een kabouter zonder gevoel met vieze piekhaartjes en een te korte stropdas. Ondanks zijn wat sinistere voorkomen zorgt hij regelmatig voor een komisch moment.

Als een stel jonge puppies dartelen ze om elkaar heen. Patrick en Cathy zijn beste maatjes, maar niet voor lang meer. De verwilderde vondeling die hun vader mee naar huis neemt zaait tweedracht: Heathcliff, het nieuwe broertje. Patrick koestert direct een intense haat jegens de infiltrant (‘we hoeven geen broer, we hebben al een broer’), Cathy raakt volledig in zijn ban.

Poppenspel, live muziek en filmprojecties zijn vaste ingrediënten van het moderne jeugdtheater, maar zelden worden ze alle drie tegelijk ingezet. Speeltheater Holland is de uitzondering op de regel. Met een stel poppen met verstarde koppen, het Calefax rietkwintet en een mengeling van historisch en nieuw filmmateriaal wordt vormgegeven aan de recentste productie: Amerika, America.