ALMA-uitreiking aan Guus Kuijer

Guus Keejer. Mister Keujer. Goes Koier. De Zweden doen hun best, maar het uitspreken van de naam van de laureaat van de Astrid Lindgren Memorial Award 2012 (ALMA) kost hoorbaar moeite. In het stijlvolle Koserthuset, het concertgebouw van Stockholm, wordt de 69-jarige kinderboekenschrijver geëerd met een muzikaal, theatraal en literair programma. Heel boek- en cultuurminnend Zweden is op de prestigieuze prijsuitreiking afgekomen. Het prijzengeld bedraagt 563.000 euro (vijf miljoen kronen), waarmee de ALMA de grootste kinderboekenprijs ter wereld is. Onder het publiek veel uitgevers, schrijvers en tekenaars. De organisatie mikt niet op Bekende Zweden voor een spectaculair rode loper-moment. De mensen die hier vanavond bijeen zijn, zijn dat vanwege hun betrokkenheid bij het kinderboek. De minister van cultuur spreekt haar bewondering uit voor Kuijers werk en kroonprinses Victoria overhandigt de schrijver het certificaat dat hem vanwege ‘zijn vanzelfsprekende respect voor kinderen en zijn afwijzing van intolerantie en onderdrukking’ bijzet in de wereldtop van kinderboekenschrijvers.

Wie Stockholm de afgelopen dagen bezocht, werd vergast door het vriendelijk hoofd van Kuijer dat de bezoeker van talloze billboards met een licht ironisch lachje begroette. Wie nog niet wist wie deze Nederlandse kinderboekenschrijver was, weet het nu.

Met de ALMA houdt Zweden de herinnering aan Astrid Lindgren (1907-2002) in leven. De prijs die een jaar na haar dood voor het eerst werd uitgereikt, gaat naar schrijvers, tekenaars of leesbevorderingsinstanties, die kinderboeken onder de aandacht brengen in de geest van Astrid Lindgren. Kwaliteit, een respectvolle benadering van kinderen en Lindgrens humanistische gedachtegoed zijn de belangrijkste richtlijnen voor de twaalfkoppig jury, die leest en oordeelt zonder politieke agenda. Dat geen enkele Zweed bezwaar maakt tegen het feit dat jaarlijks 563.000 euro wordt uitgekeerd aan één persoon, toont dat dit land zich anders verhoudt tot cultuur dan Nederland op dit moment. Het kind, en de rechten dat dat heeft op kunst en cultuur, worden zeer serieus genomen. Daarvan getuigt niet alleen de ALMA, maar ook Junibacken, het themahuis in het centrum van Stockholm rond het werk van Astrid Lindgren, dat jaarlijks meer bezoekers trekt dat het Stedelijk Museum in Amsterdam.

 “Waarom zou je aan kinderboeken geen groot geldbedrag mogen verbinden?” zegt juryvoorzitter Larry Lempert. “Het geld dat aan de Nobelprijs is gekoppeld wordt toch ook nooit ter discussie gesteld. Een gevechtsvliegtuig kost bovendien nog altijd het veelvoudige.”

‘Do you want to be happy? Stop being afraid,’ staat op grote schermen op het podium van het Konserthuset. De zinnen zijn afkomstig uit Het boek van alle dingen (2004), het boek dat Kuijer zelf het meest dierbaar is en internationaal op de meeste belangstelling mag rekenen. Sinds de bekendmaking van de prijs in maart, is er veel vraag naar Kuijers werk, aldus Agnes Vogt van het Nederlands Letterenfonds. Vertalingen voor vijf nieuwe landen zijn in voorbereiding.

Kuijer zelf onttrok zich de afgelopen weken aan publiciteit. Interviews geeft hij niet. Toen het telefoontje uit Zweden kwam dat hij uit 184 genomineerden als winnaar was gekozen, brak hij het gesprek na enkele zinnen af: hij moest naar de tandarts. In zijn dankwoord memoreert hij het moment met een welgemeend advies: ‘Mis nooit een afspraak met je tandarts. Hij zou kwaad kunnen worden en je pijn kunnen doen. En ik, persoonlijk, houd er niet van pijn te worden gedaan.’

Kuijer spreekt zijn dank uit aan de buitenlandse uitgevers die het risico aandurfden een schrijver te publiceren wiens naam zich niet fatsoenlijk laat uitspreken. Hij vervolgt met een hulde aan Zweden, dat als enige land ter wereld bewijst het belang van goede boeken voor kinderen te begrijpen. Natuurlijk hebben ze dat van Astrid Lindgren geleerd, maar welk land is wijs genoeg om te luisteren naar de lessen van haar schrijvers? Zweden dus.

Tijdens de borrel na afloop toont Kuijer zich opgelucht. “Van te voren voelt het toch alsof je naar het schavot moet.”