Tijdens de oktobereditie van Alle 13 goed! in het Amsterdamse jeugdtheater De Krakeling bediende Danstheater Aya met twee voorstellingen de uitersten van zijn doelgroep: kinderen vanaf twee jaar met Moestuin, scholieren uit het middelbaar onderwijs met StringsVerstrengeld.

Haar rol in de jeugdvoorstelling Spoonface bezorgde Eva Zwart (1981) een Gouden Krekel-nominatie voor de meest indrukwekkende podiumprestatie. Tijdens het Theater Festival is de voorstelling opnieuw te zien in De Krakeling. ‘Ik ben echt aan dit stuk gehecht.’

Jeugdtheater leunt steeds steviger op bewezen successen uit de jeugdliteratuur, maar andersom gebeurt ook: kinderboeken die gelijktijdig met kindervoorstellingen worden uitgebracht. De kwaliteit boet er niet per se door in, hoewel de beste voorstelling van het seizoen geen kinderboekbewerking was.

Zouden ze echt bestaan, ouders zoals regisseur Daniëlle Wagenaar ze opvoert in Hoera een dochter? In hotpants en met aanplakwimpers dartelen ze met vlaggetjes zwaaiend om hun jarige dochter heen. Die tuurt door een vergrootglas verwoed naar de groene grasmat, op zoek naar beestjes. Ze zou graag een vader hebben die hutten met haar bouwt en een moeder die gewoon moeder is, zegt ze, terwijl ze haar ogen theatraal ten hemel slaat als haar ouders in weer een nieuwe uitdossing op haar komen af gedanst.

Acht maanden zwanger is Tjitske Reidinga. De geblokte jurk met het witte schortje kan haar buik maar nauwelijks verbergen. Toch ga je er makkelijk in mee dat ze een meisje neerzet van zeven jaar. Met haar blauwe haarband en grote verbaasde ogen is Reidinga Alice Liddell, de hoofdpersoon uit Lewis Carroll klassieker De avonturen van Alice in Wonderland (1865).

Op Festival 2 Turven Hoog is theater te zien voor kinderen vanaf zes maanden oud. Komend weekend vindt de elfde editie plaats in Almere. Artistiek directeur Ingrid Wolff (1967) is verantwoordelijk voor de programmering. ‘Kinderen zijn een dankbaar en aandachtig publiek, maar ze kunnen ook meedogenloos zijn.’

Donderdag is de première van Thaibox Verdriet, een nieuwe toneeltekst voor jongeren van Ad de Bont in een regie van Liesbeth Coltof. De voorstelling wordt gespeeld in een boksring. ‘Zelfs de dialogen zijn geregisseerd als tweekamp.’

In het Nederlandse jeugdtheaterlandschap neemt beeldend kunstenaar en theatermaker Peter Zegveld een eigenzinnige plek in. In zijn voorstellingen smeedt hij slapstickachtige taferelen en visuele en auditieve vondsten aaneen tot een aanstekelijk mix, waarbij hij regelmatig door de vierde wand heen breekt. Dit is theater, lijkt Zegveld te zeggen, en dat mag het publiek best weten. Zijn vrolijk-tegendraadse voorstellingen bezorgden hem lovende kritieken en een Zilveren Krekel voor de meest indrukwekkende podiumprestatie.

Om maar met de deur in huis te vallen: Toneel is géén traditionele toneelvoorstelling. Geen scenische opbouw, geen noemenswaardige dialogen, geen verhaal. Wie het werk van theatermaker Jetse Batelaan kent, verbaast dat niet. Achter geestige titels als Een cowboy met zijn handen hoog juicht waarschijnlijk niet en Pas als zaagsel krijgt een boom applaus gaan absurdistische, ontregelende voorstellingen schuil, waarvan de betekenis vaak pas in tweede instantie doordringt. Het leverde de jonge theatermaker een regen aan prijzen op en naamsbekendheid op internationale festivals.

Drie pinguïns ruziën op een ijsschots. Wie er het hardst naar vis stinkt en of je een vlinder mag doodmaken als je daar zin in hebt. Tegelijkertijd worden er grote vragen gesteld: bestaat God en komt er echt een zondvloed omdat hij boos is op de mensen? De bazige duif, het vierde personage in het stuk, beweert van wel.

Hij heeft een spierwit gezicht en lange zwarte snorharen die met een oogpotlood van zijn mond over zijn wangen zijn getekend. De blauwe broek waar ze hem in hijsen is belachelijk groot.

Ze hebben niet veel nodig, de gezworen vrienden Bil en Wil. Een kopje thee, een voorleesboek, het uitzicht uit het raam van hun knusse huisje. Eigenlijk maken de twee vriendelijke mannetjes zo goed als niks mee en dat vinden ze wel prima.

Thomas’ vader is geen aardige man. Met de bijbel in de ene en een snoeiharde pollepel in de andere hand regeert hij zijn gezin. Geen vrolijke kost voor kindertheater, maar Het boek van alle dingen van Theater Gnaffel is verrassend licht van toon en bij vlagen ontroerend.