Misschien komt het door de film- en televisiebewerkingen die ze van het oer-Hollandse werk van Annie M.G. Schmidt maakte dat Tamara Bos zo goed aanvoelt wat het Nederlandse publiek wil zien. Zonder te vervallen in te zoete nostalgie raakt Hema de musical feilloos aan het ‘Nederlandgevoel’. De worsten, de stamppot, Sinterklaas, Jip en Janneke, de ‘tompoezenblues’ – het zit er allemaal in, veel Hollandser kun je het niet krijgen.

De Toneelschuur in Haarlem laat het publiek kennismaken met voorstellingen in wording. Met acteurs in vrijetijdskleding, hapjes op niveau en drie enthousiaste regisseurs.

Er is nogal wat veranderd sinds Jantje in tweestrijd voor de pruimenboom stond. ‘Aan een boom zo vol geladen, mist men vijf zes pruimen niet,’ peinsde het begerige ventje, zou hij…? Maar nee. De gehoorzaamheid won het van de trek en de pruimen bleven aan de boom. Van die moraal is bij de hoofdrolspelers van de fraudezaak rond het Bouwfonds weinig over. Waarom moeilijk doen als er geen haan naar kraait? Nee, die pruimen hadden zij mooi niet laten hangen.

Met hun coterieën, hun achterklap en overspel waren de zedenromans van Louis Couperus superieure soaps. Nu De boeken der kleine zielen (1901-1903) te zien is als theatervoorstelling valt weer op wat een groot dialogenschrijver de chroniqueur van het Haagse fin de siècle was, hoe scenisch hij schreef. Couperus-bewerker en -regisseur Ger Thijs maakte met veertien (!) acteurs klassiek teksttoneel van het boek. Een stoel in de begin- en eindscène als enige decorstuk, verder is alles taal; ‘woord-mooie zinnen’ waarvan Couperus een zelfverklaard liefhebber was.

Tobacco Theater in de Nes biedt een nieuwe dansplek voor dertigplussers. Gastheer Kasper van Kooten speelt met zijn band hits uit de jaren tachtig, zondag voor het eerst.

‘Het wordt fameus,’ bezweren Dick van den Toorn en Maureen Teeuwen, uitgedost met rode clownneus, zwarte hoedjes en dito klompen in de openingsscène. En warempel, ze krijgen gelijk. Hi Ha Heijermans is een heerlijk ouderwets verkleedfeestje, zaptoneel dat een ode brengt aan de socialistische toneelschrijver Herman Heijermans (1864-1924) en op vrolijk-rommelige wijze de liefde voor theater bezingt.

Ooit trokken ze volle zalen met De Vliegende Panters en het duo Sandifort en Klaasen. Nu staan oud-Kleinkunstklasgenoten Remko Vrijdag en Martine Sandifort voor het eerst samen op het toneel met Hulphond. ‘Stiekempjes zijn er veel privédingen in gekomen.’

Het startpunt is station Sloterdijk. Bij een loket tegenover de kiosk verzamelen zich twintig mensen. Niemandsland, de ervaringsvoorstelling van Dries Verhoeven, was een paar jaar geleden een internationale festivalhit en werd bekroond met de VSCD Mimeprijs. Nu heeft de theatermaker de voorstelling bewerkt speciaal voor Amsterdam.

Het is géén voorstelling, benadrukt een medewerker van Mugmetdegoudentand, dus dit is geen recensie. Wat Rietje meet Koos dan wel is?

Actrice Jacqueline Boot is goed in eigentijdse dertigermeisjes. Laconiek, charmant-verlegen, beetje hyper ook, wint ze snel de sympathie van het publiek. Dat toonde ze op De Parade met In bed met Rick en Maaike, ze laat het opnieuw zien in de Bellevue lunchvoorstelling Pitbull. Met een klein lachje, haar handen onhandig aaiend over haar buik vertelt ze: ‘Ik heb het huis. Ik krijg het kind.’ En na een stilte: ‘Ik bemin de man.’

Een stapel mensenlijven. Muziek van een fantasieorkest. Een smijtpartijtje met schoenen. Een klunzig gefabriceerde knikkerbaan met sleutelbossen als knikkers. Dat Beroemden een stuk is van Thomas Bernard (1931-1989), de Oostenrijkse toneelschrijver van wie tijdens het theaterfestival twee uitvoeringen waren te zien van zijn razendknappe taalkunstwerk Am Ziel, is moeilijk te geloven. De acteurs houden hun mond. Hier geen teksttoneel vol herhalingen en bijtende ironie, maar een performance, in ieder geval de eerste drie kwartier.

Mees heet ze, kind van de zee en de wind. Dolend over het strand en de kade droomt ze van een stoere zeeman die haar meeneemt. Als Lottie Hellingman het leven van het vijftienjarige meisje bezingt, daalt er een grote stilte over de zaal. Een stem, een gitaar, een ballade van de zee. Zo mooi kan het dus zijn.

‘Weet je wat ik vind?’ zegt Maarten van Roozendaal, hand door haardos, vorsende blik onder rommelige wenkbrauwen. ‘Ik vind dat ze die Poelifinario moeten uitreiken tijdens het Gala van het Nederlands Theater. Laat ons ook op die rode loper in de Stadsschouwburg, maak er geen apart feestje van in de Kleine Komedie.’

Een nieuw theaterseizoen staat voor de deur. Maar eerst een terugblik op het oude.

Als Assepoester en haar boze stiefzusters staan ze op het toneel: de zuivere Cordelia en haar zussen met hun hoog opgemaakte kapsels. Maar Shakspeare schreef geen sprookjes.  Gevraagd naar de liefde voor hun vader, de oude koning Lear, huichelen de twee oudsten een liefdesverklaring – alleen Cordelia weigert: ‘Ik kan mijn hart niet ophijsen naar mijn mond.’ Haar oprechtheid wordt bestraft met verbanning uit het koninkrijk, dat onder haar twee zussen wordt verdeeld. En dat is nog maar het begin van de ellende in een stuk waarin driekwart van de personages sterft.